Termostat Arızasının Belirtileri

Termostat, motor sıcaklığını dengede tutan küçük ama kritik bir parçadır. Arızalandığında bazen motor hiç ısınmaz, bazen de hızla kaynama noktasına gelir. İyi haber: belirtiler oldukça belirgindir ve çoğunu yol kenarında bile ayırt edebilirsiniz.

Termostat Tam Olarak Ne Yapar?

Motor soğukken termostat kapalıdır. Soğutma sıvısı radyatöre gitmez, sadece motor içinde küçük devrede döner. Böylece motor çalışma sıcaklığına hızla ulaşır. Sıcaklık belirlenen değere geldiğinde termostat açılır ve sıvı büyük devreye, yani radyatöre geçer.

Yani termostat bir vana değil, sıcaklığa duyarlı bir anahtar gibi davranır. İki şekilde bozulur: kapalı kalır ya da açık kalır. Semptomlar bu iki duruma göre tamamen farklıdır.

Termostat Arızası Semptomları

Kapalı kalan termostat (tehlikeli olan)

• Motor birkaç dakika içinde hızla ısınır, gösterge kırmızı bölgeye tırmanır.
• Üst radyatör hortumu ısınır ama radyatörün kendisi soğuk kalır.
• Genleşme deposundan taşma, buhar, kaynama sesi.
• Fan sürekli çalışır ama sıcaklık düşmez.
• Rölantide sıcaklık artar, hızda daha da kötüleşir.

Açık kalan termostat (sinsi olan)

• Motor çalışma sıcaklığına bir türlü ulaşmaz.
• Kalorifer ılık üfler, kışın hiç ısıtmaz.
• Gösterge iğnesi yolda ilerledikçe düşer, durunca biraz yükselir.
• Yakıt tüketimi artar, motor soğuk kaldığı için zengin karışım çalışır.
• Egzozdan uzun süre yoğuşma suyu damlar.
• Arıza lambası, motor sıcaklığı düşük hatası ile yanabilir.

Yarım açık / takılan termostat

• Sıcaklık iğnesi sürekli oynar: bir yükselir, bir düşer.
• Şehir içinde ısınır, otoyolda normale döner.
• Kalorifer bir sıcak, bir soğuk üfler.

Adım Adım Kontrol

1. Soğuk motorla başlayın. Kapağı açmadan seviyeyi kontrol edin. Seviye düşükse önce kaçak arayın; eksik sıvı da aynı belirtileri verir.
2. Motoru çalıştırın, elinizi üst hortuma koyun. Hortum soğuk kalmalı. İlk 1-2 dakikada ısınıyorsa termostat açık takılı olabilir.
3. Gösterge yarıya gelene kadar bekleyin. Normal bir sistemde bu noktadan hemen sonra üst hortumda ani bir sıcaklık dalgası hissedilir. Bu, termostatın açıldığı andır.
4. Dalgayı hissetmiyorsanız ve sıcaklık artmaya devam ediyorsa motoru durdurun. Kapalı kalmış termostat şüphesi yüksektir.
5. Radyatör yüzeyini tarayın. Kızılötesi termometre varsa üst ve alt kısım arasında 10-20 derece fark olması normaldir. Tüm radyatör soğuksa sıvı büyük devreye hiç geçmiyor demektir.
6. Kalorifer testi yapın. Kalorifer sıcak üflüyor ama radyatör soğuksa termostat kapalı. Kalorifer de ılıksa motor gerçekten ısınmıyor, yani termostat açık kalmış olabilir.
7. Isınma süresini ölçün. Normal koşullarda motor birkaç kilometre içinde çalışma sıcaklığına gelir. 15 dakikadır iğne çıkmıyorsa şüphelenin.
8. Tencere testi. Termostatı söktükten sonra suya atın, ısıtın. Etiketinde yazan sıcaklığa yakın bir noktada gözle görülür şekilde açılmalı. Hiç açılmıyorsa ya da baştan açıksa parça ölmüş.

Benzer Belirti Veren Diğer Arızalar

Bu yüzden termostatı değiştirmeden önce fan devreye giriyor mu, radyatör tıkalı mı, kapak basınç tutuyor mu diye bakmak mantıklı. Soğutma sisteminde tek bir parçayı suçlamak genelde yanıltıcıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Termostatı tamamen çıkarıp atmak. Kısa vadede ısınmayı engeller ama motor hep soğuk çalışır. Yakıt artar, yağ çabuk kirlenir, silindir aşınması hızlanır.
• Yanlış derece almak. Termostatın üzerindeki 82, 87, 90 gibi sayı rastgele değil. Aracın orijinal değerinden farklı takmak arıza kaydına ve düşük performansa yol açar.
• Sıcak motorda kapağı açmak. Basınçlı buhar ciddi yanık yapar. Motor elinizi yakmayacak sıcaklığa gelene kadar bekleyin.
• Değişimden sonra havayı almamak. Yeni termostat takılıp sistem havalı bırakılırsa aynı belirtiler geri döner. Hava hapsı mutlaka atılmalı.
• Contayı yeniden kullanmak. Termostat contası veya O-ringi tek kullanımlıktır. Eskisiyle takılan kapaklar sızdırır.
• Eski