Aracın Soğutma Sıvısı Türü Nasıl Seçilir
Antifriz seçimi renk bakarak yapılan bir iş değil. Aynı renkte iki ürün tamamen farklı kimyaya sahip olabilir. Yanlış tür, birkaç bin kilometre içinde tortu, tıkalı radyatör peteği veya aşınmış su pompası salmastrası olarak geri döner. Aşağıda antifreez türü seçim sürecini adım adım, pratik kararlarla ilerletiyoruz.
Önce Temel: Antifriz Nedir, Ne Yapar?
Antifriz konsantresi genellikle etilen glikol (bazı ürünlerde propilen glikol) ve bir katkı paketinden oluşur. Suyla karıştığında üç iş yapar:
- Donma noktasını düşürür, kaynama noktasını yükseltir.
- Alüminyum, bakır, lehim, çelik ve conta yüzeylerini korozyona karşı korur.
- Su pompası salmastrasını yağlar, kavitasyonu azaltır.
Türler arasındaki asıl fark katkı paketidir. Renk sadece üreticinin boyasıdır.
Antifriz Teknolojileri
| Tür | Katkı yapısı | Tipik kullanım | Ömür (yaklaşık) |
|---|---|---|---|
| IAT | Silikat + fosfat, inorganik | Eski bakır-pirinç radyatörlü araçlar | 2 yıl |
| OAT | Organik asit tuzları, silikatsız | Modern alüminyum bloklu motorlar | 5 yıl |
| HOAT | Organik asit + az silikat | Avrupa menşeli birçok araç | 5 yıl |
| Si-OAT | Organik asit + stabilize silikat | Yeni nesil Avrupa motorları | 5 yıl ve üzeri |
| P-HOAT | Organik asit + fosfat, silikatsız | Uzak Doğu menşeli araçlar | 5 yıl |
Kural: Uzak Doğu araçlarında genelde silikat istenmez, birçok Avrupa aracında ise fosfat istenmez. Bu yüzden "her araca uyar" iddiasındaki ürünlere temkinli yaklaş.
Adım Adım Doğru Ürünü Bulma
1. Kullanım kılavuzundaki spesifikasyonu bul
Aranan şey renk değil, kod. Örnek biçimler: üreticinin kendi onay numarası, G11/G12/G12+/G12++/G13 gibi sınıflandırmalar veya ASTM D3306, BS 6580 gibi standartlar. Bidonun arkasında bu kodlardan biri yazmıyorsa ürünü rafta bırak.
2. Sistemde şu an ne olduğunu tespit et
Genleşme kabındaki rengi not et. Servis defterine bak. Renk bulanık, kahverengi veya içinde yağlı film varsa tür seçmeden önce sistemin temizlenmesi gerekir; radyatör temizleme adımları bu iş için ayrı bir konudur.
3. Radyatör ve motor malzemesini dikkate al
- Bakır-pirinç radyatör, dökme demir blok: silikatlı klasik ürünler sorun çıkarmaz.
- Alüminyum radyatör ve alüminyum kafa: uzun ömürlü OAT/HOAT ailesi daha uygundur.
- Plastik yan hazneli alüminyum radyatör: yüksek fosfatlı ürünlerden kaçın, contada tortu birikebilir.
4. Konsantre mi, hazır karışım mı?
Konsantre daha ekonomiktir ama mutlaka saf/demineralize suyla karıştırılır. Hazır karışım (ready-mix) genelde %50 orandadır, doğrudan doldurulur. İkisini karıştırırsan oran bozulur.
5. Karışım oranını belirle
| Konsantre oranı | Yaklaşık donma koruması | Not |
|---|---|---|
| %40 | -25 °C civarı | Ilıman iklim için alt sınır |
| %50 | -35 °C civarı | Genel öneri |
| %60 | -45 °C civarı | Sert kış bölgeleri |
%60 üzerine çıkmak koruma artırmaz; tersine ısı iletimini düşürür ve motorun aşırı ısınmasına zemin hazırlar. Saf antifrizle asla doldurma.
6. Doğru suyu kullan
Musluk suyu kireç ve klor içerir. Kireç, peteklerde ve termostat yuvasında birikir. Sadece saf su veya demineralize su kullan.
7. Doldur, havasını al, kontrol et
Dolum sonrası sistemde hava kalırsa termostat açılmaz, kalorifer üflemez, sıcaklık iğnesi zıplar. Hava hapsi çıkarma prosedürünü uygula, motoru fan devreye girene kadar rölantide çalıştır, soğuduktan sonra seviyeyi tamamla.
Farklı Türleri Karıştırmak
- Aynı teknolojiden iki marka genelde karışabilir.
- IAT ile OAT karışımı jelleşme riski taşır.
- Yolda mecbur kaldıysan saf su ekle, servise ulaşınca sistemi boşalt.
- Tür değiştiriyorsan sadece boşaltma yetmez; temizleyici ile yıka, ardından saf suyla durula.
Sık Yapılan Hatalar
- Renge göre almak. Kırmızı bir OAT ile kırmızı bir IAT aynı rafta durab